Κιβωτόσχημος τάφος Α.Κρατήρας.
Κιβωτιόσχημος τάφος Α. Πάπυρος με ορφικό κείμενο.
Κιβωτιόσχημος τάφος Α. Αλάβαστρα.
Κιβωτιόσχημος τάφος Α. Περικνημίδες.
Ο κιβωτιόσχημος τάφος Β.
Το εσωτερικό του κιβωτιόσχημου τάφου Β.
Κιβωτιόσχημος τάφος Β. Χάλκινος κρατήρας με θέματα εμπνευσμένα από τον κύκλο του Διονύσου.
Κιβωτιόσχημος τάφος Β. Χρυσός στέφανος μυρσίνης.
Κιβωτιόσχημος τάφος Δ. Χρυσός στέφανος ανθισμένης μυρσίνης.
Κιβωτιόσχημος τάφος Ζ. Ζευγάρι χρυσών ενωτίων.
Κιβωτιόσχημος τάφος Ζ. Δαχτυλίδι με επιγραφή.

Οι κιβωτιόσχημοι τάφοι

Τάφος Α

Ο τάφος Α, κατασκευασμένος από πλίνθους πωρόλιθου σε δύο δόμους, ακολουθεί το ισοδομικό σύστημα και φέρει κάλυψη από όμοιες πλίνθους. Η εσωτερική επιφάνεια και το δάπεδο του καλύπτονται από λευκό επίχρισμα, ενώ στο μέσο περίπου του ύψους των τοιχωμάτων του κοσμείται με ερυθρή ταινία με κυανά φύλλα και καρπούς περιβαλλόμενη από κίτρινη και κυανή ταινία αντίστοιχα.

Τα υπολείμματα της καύσης του νεκρού συγκεντρώθηκαν σε μεγάλο χάλκινο ελικοειδή κρατήρα μαζί με τα κατάλοιπα από χρυσό στεφάνι δρυός και θραύσματα ενός δεύτερου με επιχρυσωμένα διακοσμητικά στοιχεία. Προσκολλημένα σε αυτόν ήταν και υπολείμματα υφάσματος. Πλήθος χάλκινων, πήλινων αγγείων και σκευών συντρόφευαν τον νεκρό. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν χάλκινος κρατήρας και λέβης, οινοχόες, κάδοι, ηθμός με κεφαλές κύκνων στην απόληξη των λαβών, «κυπριακός» αμφορέας, μελαμβαφή αγγεία, αλλά και αλάβαστρα και γυάλινα αγγεία. Μοναδικά έργα μικροτεχνίας αποτελούν τα θραύσματα ελεφαντοστέινων γυναικείων μορφών από ξύλινα κιβωτίδια, όπως και τα επίχρυσα ασπιδόμορφα ελάσματα με παράσταση της Θέτιδας να μεταφέρει τα όπλα του Αχιλλέα και τα επίχρυσα κομβία με την Αθηνά Παρθένο από το διάκοσμο του θώρακα.

Στα κατάλοιπα της πυράς πάνω από την κάλυψη του τάφου μεταξύ άλλων εντοπίστηκαν μέρη του οπλισμού του νεκρού, χάλκινες κνημίδες, θώρακας, υπολείμματα ιπποσκευής, αλλά και ο μοναδικός κύλινδρος παπύρου με κοσμογονικό και θεογονικό περιεχόμενο.

Επάνω στον τάφο τοποθετήθηκε για την πυρά ξύλινη κατασκευή με έξι πήλινα δωρικά κιονόκρανα σε μορφή δωρικού μονόπτερου ναΐσκου. Οι ελεφάντινοι οφθαλμοί από την πυρά υποδεικνύουν την παρουσία και εδώ πήλινων προσωπείων - εικόνων χθόνιων θεοτήτων ή και των νεκρών, συνήθεια γνωστή τόσο από τις γραπτές πηγές όσο από άλλες ταφές του μεσογειακού χώρου.

 

Τάφος Β

Ο τάφος, κατασκευασμένος από πλίνθους πωρόλιθου σε τρεις δόμους, ακολουθεί επίσης το ισοδομικό σύστημα και φέρει κάλυψη από όμοιες πλίνθους. Εσωτερικά έφερε επίχρισμα σε δύο ισοϋψείς ζώνες, ερυθρό στην κατώτερη και λευκό στην ανώτερη με μία ταινία από πλοχμό με κυανέρυθρα φύλλα και μελανούς καρπούς. Ψηλότερα και σε τακτά διαστήματα υπήρχαν σιδερένιοι ήλοι για την ανάρτηση κτερισμάτων.

Τα υπολείμματα της καύσης του νεκρού συλλέχθηκαν σε χάλκινο ελικοειδή κρατήρα με θέματα εμπνευσμένα από τον κύκλο του Διονύσου. Το αγγείο αρχικά δέσποζε στο μέσο του τάφου πάνω σε ορθογώνιου σχήματος πωρόλιθο με κυκλική εγκοπή για την έδραση της βάσης του. Μαζί του θάφτηκε και μία γυναίκα, ίσως η σύντροφός του, τα οστά της οποίας τυλίχθηκαν σε πορφυρό ύφασμα. Ο κρατήρας έφερε κοίλο ηθμοειδές πώμα πάνω στο οποίο είχε τοποθετηθεί χρυσό στεφάνι. Η επιγραφή με αργυρά ένθετα γράμματα στο χείλος του αγγείου μάς αποκαλύπτει το όνομα του νεκρού, πρόκειται για τον Αστιούνειο από τη Λάρισα της Θεσσαλίας, της οικογένειας των Αλευάδων. Στο εσωτερικό του βρέθηκαν ορισμένα από τα κοσμήματα του νεκρού δύο χρυσές δίδυμες περόνες, χρυσό δακτυλίδι κ.ά.

Πλούσια ήταν τα χάλκινα σκεύη συμποσίου που συντρόφευαν τον νεκρό, αρύταινες, φιάλη, κύλικες, ηθμός, αλλά και τα αργυρά, όπως κάνθαρος, πινάκια κ.ά. Λιγότερα ήταν τα πήλινα αγγεία και τα αλάβαστρα. Στη βορειοδυτική γωνία είχαν εναποτεθεί τα όπλα του νεκρού, δόρατα, ξίφος, μάχαιρα.

 

Τάφος Δ

Ο τάφος, σχεδόν τετράγωνου σχήματος, κατασκευάστηκε από πλίνθους πωρόλιθου σε τρεις δόμους, ακολουθώντας επίσης το ισοδομικό σύστημα. Η κάλυψή του ήταν από ξύλινες σανίδες στηριγμένες σε δοκούς, δίχως λιθόπλινθους. Εσωτερικά έφερε λευκό επίχρισμα και διακοσμητική ταινία κυανού χρώματος. Πρόκειται για ανδρική ταφή με ενταφιασμό συνοδευόμενη από οπλισμό, πλούσια μεταλλικά συμποσιακά αγγεία και σκεύη, χάλκινη φιάλη, κάδους, ηθμό, οινοχόη με προχοή σε σχήμα κεφαλής ταύρου και γυναικεία κεφαλή διαμετρικά απέναντι, πήλινα αγγεία, αλάβαστρα, στεφάνια με οστέινο στέλεχος και επιχρυσωμένα διακοσμητικά μέρη, ένα όγδοο χρυσού στατήρα Φιλίππου Β΄. Ο τάφος περιείχε και μία γυναικεία ταφή.

 

 Τάφος Ε

Ο τάφος Ε, κατασκευασμένος από πλίνθους πωρόλιθου σε δύο επάλληλες σειρές είναι σχεδόν τετραγωνικού σχήματος. Η κάλυψή του αποτελείται από τρεις παρόμοιες πλάκες, όπως και το δάπεδό του. Οι εσωτερικές επιφάνειές του ήταν επιχρισμένες με ερυθρό κονίαμα. Κατά μήκος της ανατολικής πλευράς υπήρχε αναβαθμός στον οποίο εδραζόταν ξύλινη λάρνακα με τα υπολείμματα της καύσης της νεκρής. Η λάρνακα ήταν επενδυμένη με οστέινα πλακίδια που φέρουν εγχάρακτες παραστάσεις με Αφροδίτη και Έρωτα και ζεύγος γρυπών που κατασπαράσσουν ελάφι.

Από τα κτερίσματα της νεκρής ξεχωρίζουν τα αλάβαστρα, χρυσή ψήφος, αποσπασματικές γυναικείες προτομές, και δύο νομίσματα Φιλίππου Β΄ κι Αλέξανδρου Γ΄. Εντυπωσιακά είναι και τα πήλινα επιχρυσωμένα κομβία διακοσμημένα με κεφαλή Αθηνάς Παρθένου.

 

Τάφος Ζ

Λακκοειδής με ξύλινη κάλυψη. Τα κτερίσματα αποτελούνταν κυρίως από χάλκινα σκεύη και χρυσά κοσμήματα. Ξεχωρίζουν χάλκινος κρατήρας και κάδος, αργυρός κάνθαρος με κεφαλή Σειληνού στον πυθμένα, χρυσές πόρπες, περιδέραιο, περίαπτο σε σχήμα κεφαλής Ηρακλή, δύο χρυσά δακτυλίδια με σφενδόνη από σάρδιο.  Περιείχε ανδρική και γυναικεία ταφή με ενταφιασμό. Μάλιστα η επιγραφή «Κλείται δώρον» στο ένα δακτυλίδι δεν αποκλείεται να  φανερώνει το όνομα της νεκρής.

 

Τάφος Η

Μικρός κιβωτιόσχημος τάφος, σχεδόν τετράγωνου σχήματος, αποτελούμενος από τέσσερις πλίνθους πωρόλιθου και παρόμοια καλυπτήρια πλίνθο. Εσωτερικά έφερε επίχρισμα. Εντοπίστηκε συλημένος με τα κτερίσματά του διασκορπισμένα εξωτερικά του τάφου. Ξεχωρίζει μελαμβαφής καλυκωτός κρατήρας με επιχρυσωμένο κλαδί αμπέλου, «κυπριακός» αμφορέας θραύσματα πλαγγόνας, χρυσό ενώτιο και τμήματα χάλκινων αγγείων. Η ερυθρόμορφη πελίκη με παράσταση Αφροδίτης – Έρωτος θεωρείται ότι χρησίμευσε για τη συλλογή της τέφρας του νεκρού.  

Άννα Παντή, αρχαιολόγος